Η ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ
ΟΙ ΑΡΙΘΜΟΔΕΙΚΤΕΣ 
Οι αριθμοδείκτες εκφράζουν μία μαθηματική σχέση μεταξύ ενός ποσού, το οποίο περιέχεται στον αριθμητή, και ενός άλλου, το οποίο περιέχεται στον παρονομαστή του αριθμοδείκτη. Ένας αριθμοδείκτης είναι σημαντικός, εάν η σχέση μεταξύ των δύο ποσών μπορεί να ερμηνευθεί, είναι δηλαδή μία λογική και κατανοητή σχέση, και εάν μπορεί να επηρεάσει τη λήψη κάποιων χρηματοοικονομικών αποφάσεων. Η σχέση, για παράδειγμα, μεταξύ κόστους πωληθέντων και πωλήσεων εκπληρώνει τις δύο αυτές προϋποθέσεις, γιατί δείχνει τι ποσοστό των πωλήσεων αντιπροσωπεύει το κόστος τους και γιατί μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε κάποιες χρηματοοικονομικές αποφάσεις, όπως εισόδου σε κάποιον κλάδο, ενώ η σχέση μεταξύ χρεογράφων και εξόδων μεταφοράς δεν παρέχει καμία λογική πληροφορία στον αναλυτή και είναι αμφίβολο εάν μπορεί να βοηθήσει τη λήψη κάποιων αποφάσεων . 
Η λήψη χρηματοοικονομικών αποφάσεων με τη βοήθεια αριθμοδεικτών γίνεται συνήθως μετά από διαχρονικές ή διαστρωματικές συγκρίσεις. 
Στις διαχρονικές συγκρίσεις ο αριθμοδείκτης ενός έτους συγκρίνεται με τις μετρήσεις του ίδιου αριθμοδείκτη παρελθόντων ετών και εξετάζεται η τάση και η διακύμανση του αριθμοδείκτη. Η τάση ενός αριθμοδείκτη μπορεί να εξεταστεί με την επιλογή ενός έτους ως Βάσης και τη διαίρεση των μετρήσεων μεταγενεστέρων ετών με τη μέτρηση του έτους Βάση. Η διακύμανση μπορεί να εξεταστεί είτε με τη μέτρηση της τυπικής απόκλισης του αριθμοδείκτη είτε με τη μέτρηση της διαφοράς μεταξύ της μέγιστης και της ελάχιστης τιμής του αριθμοδείκτη εκφρασμένης ως ποσοστό της μέσης τιμής του. 
Στις διαστρωματικές συγκρίσεις ο αριθμοδείκτης μιας επιχείρησης συγκρίνεται  με αυτόν μιας άλλης από τον ίδιο κλάδο ή με κάποια μέτρηση η οποία θεωρείται αντιπροσωπευτική του κλάδου, όπως με το μέσο όρο ή με τη διάμεσο της κατανομής του αριθμοδείκτη για τον κλάδο. Οι αναλυτές, οι οποίοι. εργάζονται για ορισμένες χρηματοοικονομικές επιχειρήσεις, όπως για παράδειγμα τράπεζες, έχουν με βάση την εμπειρία τους σχηματίσει αποδεκτά διαστήματα διακύμανσης των διαφόρων αριθμοδεικτών κατά κλάδο, δηλαδή διαστήματα μέσα στα οποία πρέπει να βρίσκεται η μέτρηση ενός αριθμοδείκτη μιας επιχείρησης από κάποιο συγκεκριμένο κλάδο. Θα πρέπει να σημειωθεί, όμως, ότι δεν υπάρχουν θεωρητικά αποδεκτές μετρήσεις ή διαστήματα διακύμανσης των διαφόρων δεικτών και για αυτό το λόγο καταφεύγει κανείς στη διενέργεια συγκρίσεων για τη διαμόρφωση γνώμης σχετικά με το ύψος του αριθμοδείκτη και την έννοια που εκπροσωπεί. 
Ένας σπουδαίος λόγος για την ευρεία χρήση των αριθμοδεικτών είναι ότι επιτρέπουν στον αναλυτή να απομακρύνει την επίδραση του παράγοντα "μέγεθος" τόσο κατά τις διαστρωματικές όσο και κατά τις διαχρονικές συγκρίσεις. Η χρήση όμως αριθμοδεικτών για την απομάκρυνση του παράγοντα "μέγεθος" βασίζεται στην υπόθεση ότι υπάρχει μία αυστηρά αναλογική σχέση μεταξύ αριθμητή και παρονομαστή του αριθμοδείκτη. Η αυστηρά καθορισμένη αναλογική σχέση μεταξύ αριθμητή και παρονομαστή του δείκτη αποκλείει την παρουσία μη γραμμικών σχέσεων ή γραμμικών σχέσεων με σταθερά, γιατί δεν είναι αυστηρά αναλογικές. 
Ενδιαφέρον χαρακτηριστικό των αριθμοδεικτών είναι ότι επιτρέπουν στον αναλυτή την εύκολη προσαρμογή των λογιστικών αριθμών που περιέχονται στον αριθμητή και τον παρονομαστή του κάθε αριθμοδείκτη έτσι ώστε να περιέχουν ποσά τα οποία δεν έχουν αναγνωριστεί από τη λογιστική του ιστορικού κόστους. Τέτοιες προσαρμογές είναι αναγκαίες, αν ο αναλυτής έχει αξιόπιστες πληροφορίες ότι η τρέχουσα αξία στην αγορά των στοιχείων του ενεργητικού είναι κατά πολύ μεγαλύτερη από τη λογιστική τους αξία, οπότε υπάρχουν αποθεματικά τα οποία δεν εμφανίζονται στα ίδια κεφάλαια, τα λεγόμενα αφανή ή μυστικά αποθεματικά (secret reserves). Επίσης προσαρμογές στις λογιστικές αξίες που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό αριθμοδεικτών είναι αναγκαίες, όταν ορισμένα στοιχεία του ενεργητικού δεν έχουν καμία αξία εάν πωληθούν , όπως οι συναλλαγματικές διαφορές από δάνεια για κτήση παγίων ή τα έξοδα ίδρυσης και οργάνωσης, ή έχουν μικρότερη ρευστοποιήσιμη αξία από τη λογιστική αξία, όπως εμπορεύματα τα οποία δεν έχουν πωληθεί για μία σειρά ετών. Προσαρμογές ποσών τα οποία χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό αριθμοδεικτών απαιτούνται επίσης και στην περίπτωση υποχρεώσεων οι οποίες είναι εκτός του ισολογισμού. Παραδείγματα τέτοιων υποχρεώσεων αποτελούν: οι υποχρεώσεις από χρηματοοικονομικές μισθώσεις, οι μακροχρόνιες υποχρεώσεις για τη συνταξιοδότηση του προσωπικού, οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις που είναι λογικά πιθανό ότι υφίστανται και το ποσό τους μπορεί να καθοριστεί, οι πιθανές υποχρεώσεις από πωλήσεις απαιτήσεων ή από συμφωνίες πώλησης προϊόντων με την υποχρέωση επαναγοράς των ίδιων προϊόντων . Συχνά, βέβαια, προσαρμόζονται και τα αποτελέσματα χρήσης που περιέχονται σε αριθμοδείκτες για κέρδη ή Ζημίες τα οποία δεν είναι λειτουργικά και δεν αναμένονται να επανεμφανιστούν στο προβλεπόμενο μέλλον , δηλαδή για κέρδη και ζημίες που προκύπτουν από ασυνήθιστα γεγονότα, καθώς και για ενδεχόμενες ζημίες οι οποίες δεν έχουν αναγνωριστεί. 
Μειονέκτημα των αριθμοδεικτών είναι ότι η διοίκηση μιας επιχείρησης μπορεί να αναλάβει ενέργειες οι οποίες έχουν ως αποκλειστικό στόχο την επιρροή τους και την εμφάνιση μιας επιθυμητής εικόνας στους χρήστες των λογιστικών καταστάσεων. Οι χρηματοικονομικές και επενδυτικές αποφάσεις της διοίκησης καθώς και οι λογιστικές μέθοδοι που έχουν επιλεγεί μπορούν να επηρεάσουν σε μεγάλο βαθμό τους αριθμοδείκτες. Η αξιοπιστία όμως, των αριθμοδεικτών βασίζεται στην αξιοπιστία του συστήματος εσωτερικού ελέγχου, ενός τομέα ο οποίος εξετάζεται από τον εξωτερικό ελεγκτή. Συνεπώς, οι αριθμοδείκτες των επιχειρήσεων οι οποίες δεν έχουν ελεγχθεί από εξωτερικούς ελεγκτές θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με πνεύμα ιδιαίτερου σκεπτικισμού, καθώς μπορούν να έχουν προκύψει μετά από προσπάθειες ωραιοποίησης των λογιστικών αριθμών . Συχνά στη βιβλιογραφία αναφέρεται ένας αρκετά μεγάλος αριθμός αριθμοδεικτών .Θα πρέπει να ληφθεί υπόψη, όμως, ότι πολλοί από τους αριθμοδείκτες βασίζονται σε κοινές λογιστικές πληροφορίες και συνεπώς θα πρέπει να αναμένεται μία υψηλή συσχέτιση μεταξύ τους. Επομένως, για τη διάγνωση μιας κατάστασης δεν απαιτείται ο υπολογισμός κάθε πιθανού αριθμοδείκτη, αλλά απλώς μιας αντιπροσωπευτικής ομάδας αριθμοδεικτών . 
Το σπουδαιότερο ζήτημα στην ανάλυση ειδικά με αριθμοδείκτες, αλλά και γενικά με οποιοδήποτε άλλο μέσο, αποτελεί η ερμηνεία των δεικτών και η εξαγωγή συμπερασμάτων. Με βάση τα συμπεράσματα που εξάγονται η διοίκηση μιας επιχείρησης μπορεί να αναλάβει κάποιες ενέργειες οι οποίες μπορούν να επηρεάσουν τα μελλοντικά επίπεδα των αριθμοδεικτών .Ο αναλυτής θα πρέπει να προβλέψει την επίδραση των διαφόρων ενεργειών της διοίκησης στα μελλοντικά επίπεδα των δεικτών και να εξάγει τα κατάλληλα συμπεράσματα, γεγονός το οποίο αποτελεί το σπουδαιότερο βήμα στην ανάλυση λογιστικών καταστάσεων . 
Προβλήματα κατά τη διεξαγωγή διαστρωματικών συγκρίσεων 
Κατά τη διεξαγωγή των διαστρωματικών συγκρίσεων ενδέχεται ορισμένες επιχειρήσεις να χρησιμοποιούν διαφορετικές λογιστικές μεθόδους. Η χρήση διαφορετικών λογιστικών μεθόδων δεν μπορεί να αποκλείει τη διεξαγωγή συγκρίσεων , γιατί η επιλογή των λογιστικών μεθόδων είναι εξίσου σπουδαία με την επιλογή των επενδυτικών ή χρηματοοικονομικών αποφάσεων , οι οποίες συνήθως διαφέρουν από επιχείρηση σε επιχείρηση και όμως γίνονται συγκρίσεις μεταξύ τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ιδιαίτερα κατά το έτος της αλλαγής λογιστικών μεθόδων, ο εξωτερικός ελεγκτής περιλαμβάνει στο πιστοποιητικό του πληροφορίες για τους λογιστικούς αριθμούς οι οποίοι θα είχαν δημοσιευθεί, εάν είχε ακολουθηθεί η παλαιά λογιστική μέθοδος και έτσι είναι δυνατή η σύγκριση δύο επιχειρήσεων οι οποίες ακολουθούν διαφορετικές λογιστικές μεθόδους κατά το έτος της αλλαγής. Εναλλακτικά, ο αναλυτής θα μπορούσε να περιορίσει τις συγκρίσεις του μόνο μεταξύ επιχειρήσεων οι οποίες χρησιμοποιούν την ίδια λογιστική μέθοδο, εφόσον θεωρεί την ομοιομορφία των λογιστικών μεθόδων μια σπουδαία διάσταση για την εξαγωγή σωστών συμπερασμάτων . 
'Ένα άλλο πρόβλημα στις διαστρωματικές συγκρίσεις προκύπτει, όταν ορισμένες επιχειρήσεις ενός κλάδου επιλέγουν τέλος χρήσης διαφορετικό από την 31/12 του κάθε ημερολογιακού έτους. Το πρόβλημα γίνεται ιδιαίτερα έντονο, εάν οι τελευταίοι έξι μήνες της χρήσης επηρεάζονται από διαφορετικές οικονομικές συνθήκες από τους πρώτους έξι μήνες. Σε αυτήν την περίπτωση, οι συγκρίσεις έχουν νόημα μόνο μετά την πάροδο εξαμήνου και την έκδοση των εξαμηνιαίων λογιστικών καταστάσεων από τις υπόλοιπες επιχειρήσεις του κλάδου έτσι ώστε για όλες τις επιχειρήσεις οι λογιστικοί αριθμοί να προκύπτουν από το άθροισμα των δύο ίδιων ημερολογιακών εξαμήνων . 
Οι διαστρωματικές συγκρίσεις δυσχεραίνονται επίσης από το γεγονός ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις δεν παρέχουν λογιστικές πληροφορίες για διάφορους κλάδους επιχειρηματικής δραστηριότητας, όπως απαιτεί το Διεθνές Λογιστικό Πρότυπο. Επομένως, είναι αδύνατη η σύγκριση μεταξύ μιας επιχείρησης η οποία δραστηριοποιείται αποκλειστικά σε έναν κλάδο και του ανάλογου τμήματος μιας επιχείρησης η οποία δραστηριοποιείται σε πολλαπλούς κλάδους. Για ορισμένες εγχώριες επιχειρήσεις, οι διαστρωματικές συγκρίσεις είναι δυνατές μόνο αν ο αναλυτής καταφύγει στην επιλογή επιχειρήσεων από τον ίδιο κλάδο σε παγκόσμιο επίπεδο, όπως για τον ΟΤΕ.

Προβλήματα κατά τη διεξαγωγή διαχρονικών συγκρίσεων 
Οι διαχρονικές συγκρίσεις συχνά δυσχεραίνονται από αλλαγές στις λογιστικές μεθόδους, στις λογιστικές πληροφορίες που παρουσιάζονται, στη δομή της χρονολογικής σειράς και από την παρουσία ακραίων παρατηρήσεων στη χρονολογική σειρά. Στην περίπτωση αλλαγής των λογιστικών μεθόδων ο αναλυτής αντιμετωπίζει τις εξής επιλογές: 
(1) Να μην κάνει καμία προσαρμογή στους λογιστικούς αριθμούς, είτε γιατί θεωρεί τη μεταβολή      επουσιώδη είτε γιατί θεωρεί ότι έγινε επειδή μεταβλήθηκε το οικονομικό περιβάλλον στο οποίο λειτουργεί η επιχείρηση. 
(2) Να προσαρμόσει τη χρονολογική σειρά των λογιστικών αριθμών έτσι ώστε όλες οι παρατηρήσεις να έχουν υπολογιστεί με την ίδια μέθοδο, εφόσον οι πληροφορίες οι οποίες περιέχονται στο πιστοποιητικό του ορκωτού ελεγκτή το επιτρέπουν. 
(3) Να περιορίσει τη μελέτη της χρονολογικής σειράς μόνο σε αυτές τις παρατηρήσεις οι οποίες έχουν υπολογιστεί με μία λογιστική μέθοδο, συνήθως αυτή που παρέχει τις περισσότερες παρατηρήσεις. 
Η μεταβολή στον τρόπο και στο είδος των λογιστικών πληροφοριών που παρουσιάζονται στις λογιστικές καταστάσεις έχει συνήθως άμεση σχέση με μεταβολές στη νομοθεσία. Η εφαρμογή του Ελληνικού Γενικού Λογιστικού Σχεδίου, για παράδειγμα, έχει επιβάλει την παρουσίαση της κατάστασης αποτελεσμάτων χρήσης σύμφωνα με ορισμένο τύπο. Ο αναλυτής θα πρέπει επίσης να γνωρίζει, για παράδειγμα, ότι ορισμένα έσοδα και έξοδα δεν είναι έκτακτα και ανόργανα, όπως οι συναλλαγματικές διαφορές, ή ότι ορισμένα έξοδα δεν περιέχονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων , όπως οι φόροι, αλλά στην κατάσταση διάθεσης κερδών , και ότι η παρουσίασή τους κατά αυτόν τον τρόπο έχει επιβληθεί από το Γενικό Λογιστικό Σχέδιο. Επομένως, αν ο αναλυτής ενδιαφέρεται να αποκτήσει τη χρονολογική σειρά των κερδών τα οποία προέρχονται από τις κατεξοχήν επιχειρηματικές δραστηριότητες της επιχείρησης, θα πρέπει να διενεργήσει τις κατάλληλες προσαρμογές. Επειδή η προσαρμογή των λογιστικών μεγεθών αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της εργασίας του αναλυτή, η παροχή όσο το δυνατόν περισσότερων λογιστικών πληροφοριών επιτρέπει εναλλακτικούς τρόπους διεξαγωγής της ανάλυσης. Μία ανάλυση η οποία λαμβάνει υπόψη λογιστικές πληροφορίες οι οποίες δεν θεωρούνται ουσιώδεις σύμφωνα με το Λογιστικό Σχέδιο, όπως ορισμένες υποχρεώσεις οι οποίες περιέχονται σε λογαριασμούς τάξεως ή υποχρεώσεις οι οποίες περιέχονται στο προσάρτημα, επιτρέπει εναλλακτικούς τρόπους υπολογισμού αριθμοδεικτών και ενδέχεται να εμφανίσει μία διαφορετική εικόνα, όχι και τόσο ευνοϊκή, για την επιχείρηση. 
Μεταβολή στη δομή μιας χρονολογικής σειράς σημαίνει μεταβολή στις βασικές παραμέτρους οι οποίες περιγράφουν τη χρονολογική σειρά, όπως το μέσο και τη διακύμανση της χρονολογικής σειράς. Η μεταβολή στη δομή μιας χρονολογικής σειράς μπορεί να προκύψει από μεταβολές στην οικονομία, όπως είναι η επιβολή πρόσθετης φορολογίας ή η χορήγηση κινήτρων για νέες επενδύσεις, από μεταβολές στον κλάδο όπου λειτουργεί η επιχείρηση, όπως είναι η μεταβολή του ανταγωνιστικού κλίματος ή η εισαγωγή νέας τεχνολογίας, και από μεταβολές στην ίδια την επιχείρηση, όπως είναι η διενέργεια επενδύσεων σε νέους τομείς επιχειρηματικής δραστηριότητας ή η εξαγορά άλλων επιχειρήσεων . Στην περίπτωση εξαγοράς μιας άλλης επιχείρησης, είναι δυνατή η προσαρμογή των λογιστικών στοιχείων του παρελθόντος, γιατί μπορεί να γίνει μία σύνθεση των χρονολογικών σειρών των δύο επιχειρήσεων πριν την εξαγορά. Στις άλλες περιπτώσεις, όμως, είναι δύσκολο για τον αναλυτή να αποκτήσει προσαρμοσμένα λογιστικά στοιχεία, γιατί είναι αδύνατο να γνωρίζει κανείς την επίδραση ενός γεγονότος στους λογιστικούς αριθμούς όταν αυτό δεν έχει συμβεί, για παράδειγμα οι οικονομικές συνέπειες μιας μεταβολής στην τεχνολογία εμφανίζονται στις λογιστικές καταστάσεις μετά την υιοθέτησή της και όχι πριν. Συχνά, αφού ο αναλυτής διαπιστώσει μία μεταβολή στη δομή της χρονολογικής σειράς, μπορεί να την μετατρέψει σε μία νέα χρονολογική σειρά με σταθερή δομή, λαμβάνοντας είτε τις διαφορές μεταξύ διαδοχικών παρατηρήσεων της αρχικής σειράς είτε τους λογάριθμους των αρχικών παρατηρήσεων. 
Η παρουσία ακραίων παρατηρήσεων σε μία χρονολογική σειρά, όπως σε αυτή των κερδών ή της αποδοτικότητας των ιδίων κεφαλαίων, μπορεί να θεωρηθεί φυσιολογική και κάτι το οποίο ενδέχεται να συμβεί στο προβλεπόμενο μέλλον, όπως πολύ υψηλά κέρδη για μια επιχείρηση παραγωγής και διάθεσης αναψυκτικών σε ένα έτος με ιδιαίτερα θερμό καλοκαίρι. Επομένως, ο αναλυτής θα πρέπει να αναζητήσει το λόγο για την παρουσία μιας ακραίας παρατήρησης, όπως την επίδραση κλιματολογικών παραγόντων, μιας απεργίας ή μιας φυσικής καταστροφής.